Η αλήθεια για τα λευκό, άκυρο και αποχή.

«Ο ισχύον εκλογικός νόμος είναι ξεκάθαρος και δεν χωρά παρερμηνείες. Τα λευκά ψηφοδέλτια δεν προσμετρώνται στα έγκυρα άρα δεν διαμορφώνουν το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα»

Το γύρο του διαδικτύου κάνει τις τελευταίες ημέρες, μια ανάρτηση η οποία προτρέπει τους ψηφοφόρους να ρίξουν λευκό ψηφοδέλτιο στις κάλπες, με το σκεπτικό ότι αν τα λευκά υπερισχύσουν σε ποσοστό 51%, τότε οι εκλογές ακυρώνονται ή επαναλαμβάνονται ή το αποτέλεσμά τους είναι αντισυνταγματικό.

Κάτι τέτοιο όμως δεν ισχύει σε καμία περίπτωση καθώς βάσει του ισχύοντα εκλογικού νόμου 3231/2004 με τον οποίο θα διεξαχθούν οι βουλευτικές εκλογές στις 6 Μαΐου, αναφέρεται ρητά ότι «Για να εισέλθει ένας συνδυασμός (κόμμα, συνασπισμός κομμάτων ή μεμονωμένος υποψήφιος) στο Κοινοβούλιο, πρέπει να λάβει ποσοστό τουλάχιστον 3% επί των εγκύρων ψηφοδελτίων της επικράτειας. Στα έγκυρα δεν συμπεριλαμβάνονται τα λευκά ψηφοδέλτια».

Επίσης, ένας από τους πλέον διαδεδομένους μύθους που ακολουθούν το λευκό ή το άκυρο ψηφοδέλτιο είναι ότι ευνοεί το πρώτο κόμμα. Και αυτός ο μύθος όμως καταρρίπτεται. Όπως εξηγεί μιλώντας στο www.protothema.gr ο εκλογολόγος Στράτος Φαναράς: «Ο ισχύον εκλογικός νόμος είναι ξεκάθαρος και δεν χωρά παρερμηνείες. Τα λευκά ψηφοδέλτια δεν προσμετρώνται στα έγκυρα άρα δεν διαμορφώνουν το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα».

Όσον αφορά την πριμοδότηση που δίνουν τους στο πρώτο κόμμα αναφέρει ότι:

Πάλι τα ίδια;

Αντιμνημονιακά, πατριωτικά, «δεξιά» και «ακροδεξιά», εθνικοαπελευθερωτικά και λοιπά προοδευτικά, αριστερά, κομμουνιστικά και νεοκομμουνιστικά καραγκιοζιλίκια συνοδεύουν και αυτήν την προεκλογική «αναμέτρηση».

Το σύστημα κυριαρχίας κι εκμετάλλευσης πάντοτε βρίσκει τρόπους να τραβήξει τα χαλινάρια φορώντας στους χαλιναγωγούμενους και τις απαραίτητες παρωπίδες. Τώρα τα «μνημόνια» γίνονται αναγκαία για τους περισσότερους πολιτικούς και μένει να τα προσαρμόσουν. Τι λένε δηλαδή; Πως θα βοηθήσουν ώστε το κακό να γίνει μικρότερο. Όμως, ο δρόμος του «μικρότερου κακού είναι ο δρόμος της αφομοίωσης και της προσαρμογής στις λογικές και τις μεθόδους σκέψης των εξουσιαστών-εκμεταλλευτών, στην αποδοχή των νέων συνθηκών σκλαβιάς –στην προκειμένη περίπτωση– αυτών που καθορίζονται από την εφαρμογή «μνημονίων», κάνοντας τους ανθρώπους πειθαρχημένους υπηκόους. Το μικρότερο κακό (αναπροσαρμογή) έρχεται μετά από τον τρόμο και τον πανικό που προκαλεί το «μεγάλο κακό».

Το παιχνίδι με τον «κακό» και τον «καλό», τον «διεφθαρμένο» και τον «αδιάφθορο» εξουσιαστή παίζεται και πάλι. Όμως και οι δύο κάστες είναι το ίδιο διεφθαρμένες από τη στιγμή που ως εξουσιαστές εξυπηρετούν τα συμφέροντά τους και τα γενικότερα συμφέροντα της κυριαρχίας.

Χρησιμοποιούν την πονηριά ρίχνοντας τις ευθύνες σ’ αυτούς «που τα πήραν». Μα κι αυτοί τα παίρνουν καθημερινά με τα διάφορα προνόμια που έχουν και με τα οφέλη (όχι πάντα σε χρήμα) που τους προσφέρει το αξίωμα του βουλευτή, του υπουργού ή του κομματάρχη, ακόμα και ο ρόλος του στελέχους ενός τέτοιου μηχανισμού, πατροπαράδοτα απέφερε μπαχτσίσια. Γι’ αυτό το λόγο άλλωστε μπαίνουν στο «στίβο» της πολιτικής κι όχι για το καλό των υπόλοιπων ανθρώπων.

Είδαν πως το ποσοστό της αποχής θα ανέβαινε όσο ποτέ μέχρι τώρα με αποτέλεσμα να επαπειλούνται απρόβλεπτες κινήσεις και αντιδράσεις από τον κοινωνικό χώρο και επιστράτευσαν το μεγάλο όπλο. Έβγαλαν μπροστά τους γκαλοπτζήδες να παρουσιάσουν μια εικόνα, που θα φαίνεται ικανή να φέρει κοντά στις κάλπες όσο γίνεται περισσότερους αποχικούς (αυτούς δηλαδή που απείχαν από προηγούμενες εκλογικές διαδικασίες ή είχαν σκοπό να απόσχουν σ’ αυτήν), αλλά και να δώσουν μια διέξοδο στην απελπισία των ιδρυματοποιημένων. Αυτών δηλαδή που, ζώντας για δεκαετίες σε μια φυλακή, όταν τους δοθεί το αποφυλακιστήριο αναζητούν κάποιο κλειστό χώρο για να ζήσουν, μη μπορώντας να βιώσουν τις συνθήκες ελευθερίας κινήσεων. Έτσι κι αυτοί που φεύγουν από τα μεγάλα κόμματα αποζητούν ένα μικρό για να συνεχίσουν την οικειοθελή φυλάκισή τους. Γι’ αυτό και οι γκαλοπτζήδες προβάλλουν την εικόνα μιας πολυκομματικής μετεκλογικής βουλής.

Το επίτευγμα της κάθε προπαγανδιστικής προσπάθειας είναι –αφού παρουσιάσει ως πραγματικό κάτι που δεν υπάρχει–, να ωθήσει αυτούς που έχουν αποδεχθεί αυτή την ψευδαίσθηση στο να την κάνουν πραγματικότητα, ολοκληρωτικά ή σε κάποιο βαθμό. Αλλά ακόμα κι αν δεν συμβεί αυτό που επιδιώκουν, υπάρχουν τα τεχνολογικά και λογιστικά μέτρα «καταμέτρησης» των ψήφων, όπου από τα «υπόλοιπα» του Πειραιά μπορείς να βγάλεις βουλευτή στη Λάρισα!!!

Όμως, έχει κάποιο ουσιαστικό νόημα το αν θα υπάρχουν στη βουλή πολλά κόμματα;

Το εκλογικό σύστημα και η σημασία της αποχής

Αν οι εκλογές μπορούσαν πραγματικά να αλλάξουν τα πράγματα, θα ήταν παράνομες


Ξεκινώντας με αυτό το σχεδόν κλισέ τσιτάτο, θέλω να αναπτύξω κάποιες σκέψεις σε σχέση με το ισχύον εκλογικό σύστημα και την αποχή από τις εκλογές. Αφορμή ήταν ένα tweet του Στέφανου Μάνου, με το οποίο μπορώ να πω ότι συμφωνώ, αλλά όχι ακριβώς έτσι όπως το εννοεί…

Ουσιαστικά ο Στέφανος Μάνος λέει ότι για αυτό το μπάχαλο στην πολιτική ζωή ευθύνεται ο λαός συλλογικά, ο οποίος με την ψήφο του εξέλεξε αυτούς που δημιούργησαν το μπάχαλο, εννοώντας ότι έπρεπε να έχει ψηφίσει διαφορετικά.

Κατ’ αρχάς το επιχείρημα είναι έωλο μέσα στα πλαίσια της αστικής αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Έστω και αν δεχτούμε ότι ευθύνεται ο ψηφοφόρος του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, με ποιο τρόπο ευθύνεται ο ψηφοφόρος του ΚΚΕ ή του ΣΥΡΙΖΑ για τις αποφάσεις και τις ενέργειες του ΓΑΠ και του Σαμαρά;

Η ευθύνη όμως των ψηφοφόρων βρίσκεται αλλού, κατά τη γνώμη μου. Πριν από μερικές μέρες έγραψα για το διακοσμητικό ρόλο της Βουλής, όπως τουλάχιστον τον αντιλαμβάνομαι εγώ. Περιληπτικά περιγράφω ότι λόγω του εκλογικού νόμου και της κομματικής πειθαρχίας, η μόνη νομοθετική αρμοδιότητα της Βουλής είναι να επικυρώνει τις νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης. Αν και δεν το περιγράφω αναλυτικά εκεί, η Βουλή έχει και εξελεγκτικό έργο, θεωρητικά δηλαδή ελέγχει την κυβέρνηση. Ουσιαστικά όμως η λειτουργία της αυτή περιορίζεται απλά στο να ακούγεται ένας αντιπολιτευτικός λόγος, ο οποίος δεν έχει καμία επίδραση στο κυβερνητικό έργο. Το πρώτο δεδομένο λοιπόν είναι ότι η Βουλή είναι απλά ένα σώμα χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες. Εδώ πρέπει να σημειώσω ότι ο ρόλος της Βουλής δεν είναι θεσμοθετημένος με αυτό τον τρόπο, αλλά έχει καταλήξει να λειτουργεί έτσι λόγω της κομματικής πειθαρχίας και των ισχυρών πλειοψηφιών που επιτρέπει ο εκλογικός νόμος.

Εδώ θα ήθελα λίγο να αναλύσω την επίδραση του εκλογικού νόμου στην πολιτική ζωή. Δεν είμαι νομικός οπότε ίσως να έχω καταλάβει κάτι λάθος. Αν ισχύει αυτό, τα σχόλια είναι ανοικτά Η ανάλυση που ακολουθεί είναι κάπως απλουστευμένη. Για παράδειγμα δεν λαμβάνω υπόψη μου τις διαφορετικές εκλογικές περιφέρειες, αλλά αντιμετωπίζω όλη τη χώρα σαν μία μεγάλη εκλογική περιφέρεια. Έχω την εντύπωση ότι αυτή η απλούστευση δεν επηρεάζει τα συμπεράσματα της κουβέντας, τα οποία αναφέρονται στον αριθμό των εδρών κάθε κόμματος στη Βουλή και όχι ακριβώς σε ποιες περιφέρειες κάθε κόμμα κερδίζει έδρα.

Το εκλογικό σύστημα…

Με δύο λόγια το εκλογικό σύστημα είναι απλή αναλογική για τις 260 από τις 300 έδρες και μπόνους οι 40 έδρες που περισσεύουν στο πρώτο σε ψήφους κόμμα.

Εκλογικό μέτρο είναι ο λόγος του αθροίσματος των έγκυρων ψήφων όσων ξεπέρασαν το 3% προς 260. Έγκυρες θεωρούνται οι ψήφοι οι οποίες δεν είναι άκυρες ή λευκές. Ο αριθμός των ψήφων κάθε κόμματος διαιρείται με το εκλογικό μέτρο και προκύπτει ο αριθμός εδρών από τις 260 που κερδίζει κάθε κόμμα στην πρώτη διανομή. Αν ο αριθμός που προκύπτει είναι δεκαδικός, τότε στρογγυλοποιείται στον προηγούμενο ακέραιο. Για παράδειγμα αν προκύψει αποτέλεσμα 32.8, αυτό στρογγυλοποιείται σε 32 έδρες. Οι έδρες που τυχόν περισσεύουν μετά από αυτή τη διαδικασία μοιράζονται στα κόμματα με το μεγαλύτερο υπόλοιπο στη δεύτερη διανομή.

Ας πάρουμε για παράδειγμα τις τελευταίες εκλογές (όλα τα στοιχεία από εδώ) για να γίνει λίγο σαφέστερο. Εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους ήταν 9,933,385 ψηφοφόροι, ψήφισαν: 7,044,479 (συμμετοχή 70,92%). Έγκυρα ψηφοδέλτια: 6,858,342, άκυρα: 143,658 (2.04 %), λευκά: 42,479 (0.60 %).

Ο πρώτος πίνακας δείχνει τα ποσοστά και τις ψήφους, τις οποίες έλαβε κάθε συνδυασμός, που συγκέντρωσε ποσοστό μεγαλύτερο του 3%: